შანტალ აკერმანის შედევრი, რომელიც გვაჩვენებს, რომ კინოს შეუძლია ყველაზე ჩვეულებრივ მომენტებში აღმოაჩინოს ადამიანის არსებობის ყველაზე ღრმა სიმართლე.

 არსებობს ფილმები, რომლებიც გვართობენ. არსებობს ფილმები, რომლებიც გვაღელვებს. და არსებობს ფილმები, რომლებიც მთლიანად ცვლიან ჩვენს წარმოდგენას იმის შესახებ, თუ რა შეიძლება იყოს კინო.

 Jeanne Dielman, 23 quai du Commerce, 1080 Bruxelles სწორედ ასეთი ნამუშევარია.

 1975 წელს გადაღებული შანტალ აკერმანის ფილმი, ერთი შეხედვით, თითქოს ძალიან მარტივ ისტორიას გვიყვება: ქვრივი ქალი, ჟანა დილმანი, ბრიუსელში, პატარა ბინაში ცხოვრობს თავის მოზარდ ვაჟთან ერთად. მისი დღეები ერთმანეთის მსგავსია:  საუზმის მომზადება, საყიდლებზე წასვლა, სახლის დალაგება, საჭმლის მომზადება, ყოველდღიური საქმეების შესრულება.

მაგრამ სწორედ ამ უბრალოებაში იმალება ფილმის უდიდესი ძალა.

აკერმანი კინოს იქ მიჰყავს, სადაც ის იშვიათად მიდის: ყოველდღიურობის უხილავ სივრცეებში, განმეორებით მოქმედებებში, იმ წუთებში, რომლებსაც ჩვეულებრივ მნიშვნელობას არ ვანიჭებთ.

და სწორედ იქ აღმოაჩენს დრამას.

დრო, როგორც მთავარი პერსონაჟი

ტრადიციული კინო, ხშირად, მოქმედებაზეა აგებული. მას სჭირდება კონფლიქტი, ცვლილება, მოვლენების განვითარება. ჟანა დილმანი კი ამ წესებს შეგნებულად არღვევს.

აკერმანი მაყურებელს აიძულებს, რეალურად განიცადოს დრო.

კამერა თითქმის ყოველთვის უძრავია. ის არ გვკარნახობს, რას უნდა მივაქციოთ ყურადღება. არ გვთავაზობს სწრაფ მონტაჟს ან ემოციურ მუსიკას. უბრალოდ გვაჩვენებს.

თავიდან ეს შეიძლება რთულად აღსაქმელი იყოს.

რატომ ვუყურებთ ქალს, რომელიც კარტოფილს ამზადებს?
რატომ არის მნიშვნელოვანი მაგიდის გაწყობა?
რატომ უნდა დავაკვირდეთ ოთახის დალაგებას?

მაგრამ ნელ-ნელა ვხვდებით, რომ ეს მოქმედებები უბრალოდ ყოფითი საქმეები არ არის.

ეს არის ჟანას ცხოვრების რიტმი.

მისი წესრიგი. მისი თავდაცვა. მისი მცდელობა, შეინარჩუნოს კონტროლი სამყაროზე, რომელიც მისგან ძალიან ცოტას ითხოვს და კიდევ უფრო ნაკლებს აძლევს.

აკერმანი გვაჩვენებს, რომ განმეორება სიცარიელე არ არის. ზოგჯერ სწორედ განმეორებით მოქმედებებში იმალება ადამიანის ყველაზე ღრმა ემოციები.

უხილავი შრომა და ქალის ცხოვრება

ჟანა დილმანის ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი ასპექტი არის ქალის ყოველდღიური შრომის კვლევა.

საუკუნეების განმავლობაში საოჯახო საქმეები ხშირად უხილავ შრომად რჩებოდა – საქმე, რომელსაც ყველა ხედავდა, მაგრამ თითქმის არავინ აფასებდა.

ჟანას ბინა იდეალურად მოწესრიგებულია. ყველა ნივთს თავისი ადგილი აქვს. ყოველი მოქმედება ზუსტად არის გათვლილი.

მაგრამ ამ სრულყოფილი წესრიგის უკან დიდი მარტოობა იმალება.

აკერმანი სახლს მხოლოდ ფიზიკურ სივრცედ არ გვაჩვენებს. ბინა თანდათან ჟანას შინაგანი სამყაროს ანარეკლი ხდება.

სამზარეულო მხოლოდ სამზარეულო აღარ არის. დერეფანი მხოლოდ დერეფანი აღარ არის.

ეს არის სივრცე, სადაც ადამიანი საკუთარი იდენტობის შენარჩუნებას ცდილობს.

ფილმი სვამს რთულ კითხვას:

რა ხდება მაშინ, როდესაც ადამიანის მთელი ცხოვრება სხვებზე ზრუნვას ეძღვნება და საკუთარი სურვილებისთვის თითქმის აღარ რჩება ადგილი?

ქალი, რომელიც დროს ებრძვის

ჟანა დილმანი კინოს ერთ-ერთი ყველაზე რთული და საინტერესო პერსონაჟია. ის მუდმივად მოძრაობს, მუდმივად აკეთებს რაღაცას, მაგრამ, ამავე დროს, თითქოს გაყინულია.

აკერმანი მას უბრალოდ მსხვერპლად არ წარმოგვიდგენს. ჟანა ძლიერი ქალია, რომელმაც საკუთარი ცხოვრების გადარჩენისთვის სისტემა შექმნა. მისი რუტინა ერთდროულად არის მისი ციხეც და მისი თავშესაფარიც, მაგრამ როდესაც ეს იდეალურად აწყობილი სისტემა მცირედით ირღვევა, ჩვენ ვხედავთ იმას, რაც აქამდე ყოველდღიური ჩვევების მიღმა იმალებოდა.

კინო, რომელიც მაყურებელს ენდობა

შანტალ აკერმანის ყველაზე დიდი რევოლუცია ის არის, რომ ის მაყურებელს ენდობა. მას არ სჭირდება გვითხრას, რას უნდა ვგრძნობდეთ. არ არსებობს მუსიკა, რომელიც ემოციას გვაიძულებს. არ არსებობს დრამატული მანიპულაცია. არ არსებობს მარტივი ახსნა. ფილმი უბრალოდ გვაძლევს სივრცეს დაკვირვებისთვის.

აკერმანი ამტკიცებს, რომ კინო შეიძლება არსებობდეს დუმილშიც; რომ ქალის მიერ სადილის მომზადება შეიძლება ისეთივე მნიშვნელოვანი იყოს, როგორც ომის სცენა; რომ ერთი შეხედვით პატარა ცხოვრება შეიძლება სინამდვილეში უზარმაზარ შინაგან სამყაროს მალავდეს.

რატომ არის ეს ფილმი დღესაც მნიშვნელოვანი

თითქმის ნახევარი საუკუნის შემდეგ, ჟანა დილმანი კიდევ უფრო აქტუალურია, ვიდრე მისი პრემიერის ეპოქაში. დღეს, როცა მუდმივად გვაჩქარებენ, როცა ჩვენი ყურადღება წამებში იცვლება და ყველაფერი „კონტენტად“ იქცა, აკერმანის ფილმი გვთხოვს, შევჩერდეთ.

ის გვახსენებს, რომ ადამიანის ცხოვრება მხოლოდ დიდ მოვლენებს არ ქმნის. ჩვენი არსებობა შედგება პატარა მომენტებისგან – ჩვევებისგან, დუმილისგან, განმეორებადი მოქმედებებისგან. ფილმი ასევე ცვლის ჩვენს წარმოდგენას იმის შესახებ, თუ რა ისტორიებია ღირსეული ეკრანზე გამოსაჩენად.

აკერმანი არ ცდილობს ჟანას ცხოვრება გრანდიოზულად წარმოაჩინოს. ის უბრალოდ გვაჩვენებს მის მნიშვნელობას.

დასკვნა

ჟანა დილმანი, კომერცის სანაპირო 23, 1080 ბრიუსელი არ არის ფილმი, რომელსაც უბრალოდ უყურებ და დროს გაიყვან. ეს არის ფილმი, რომელშიც მთელი არსებით, ნელ-ნელა შედიხარ. ეს ფილმი მოითხოვს მოთმინებას, ყურადღებას და მზადყოფნას, რომ კინოს სხვანაირად შეხედო. მაგრამ თუ მის რიტმს მიიღებ, აღმოაჩენ ერთ-ერთ ყველაზე ღრმა კინემატოგრაფიულ გამოცდილებას – ფილმს, რომელიც გვაფიქრებს დროზე, იდენტობაზე, მარტოობასა და იმ უხილავ ბრძოლებზე, რომლებიც ყოველდღიურობის მიღმა იმალება.

შანტალ აკერმანმა შექმნა ფილმი, სადაც თითქოს თითქმის არაფერი ხდება, და ამავე დროს, ყველაფერი ხდება.

★★★★★ – კინოს ისტორიის ერთ-ერთი უდიდესი ნამუშევარი